Zapalenie oskrzeli

Zapalenie oskrzeli
Oskrzele, przekrój poprzeczny. Fot. Wikimedia Commons

Podział

W zależności od czasu trwania choroby zapalenie oskrzeli dzielimy na ostre (<3 tyg.), podostre (3–8 tyg.) lub przewlekłe (>8 tyg.). Ostre zapalenie oskrzeli najczęściej jest spowodowane zakażeniem wirusowym. Zapalenie podostre może być wynikiem nadreaktyności oskrzeli po przebytym zakażeniu albo zakażeniem krztuścem, natomiast przewlekłe zapalenie jest wynikiem wpływu szkodliwych czynników środowiskowych, najczęściej palenia tytoniu.

Ostre zapalenie oskrzeli

Definicja

Ostre zapalenie oskrzeli to ostre zakażenie układu oddechowego z kaszlem trwającym <3 tygodnie, rozpoznawane po wykluczeniu zapalenia płuc.

Epidemiologia czyli jak często występuje zapalenie oskrzeli

Jest to choroba powszechna. Większość z nas przechodziła w życiu więcej niż jeden epizod ostrego zapalenia oskrzeli. Choroba ta jest najczęstszym rozpoznaniem u pacjentów, którzy zgłaszają się do lekarza z powodu ostrego kaszlu.

Przyczyny


Ryc. 1. Wirus RSV Public Health Image Library

Ryc. 2. Adenowirus Public Health Image Library

Przyczynę najczęściej stanowią wirusy powodujące przeziębienie i grypę. Są to między innymi: wirus grypy A, grypy B, paragrypy, RSV, koronawirusy, adenowirusy i rynowirusy. Wirusy te powodują najczęściej przeziębienie, ale niekiedy objawy obejmują również drogi oddechowe i rozwija się zapalenie oskrzeli.

Choroba jest rzadko powodowana przez bakterie (ocenia się, że jest to mniej niż 10% przypadków). Często są to bakterie tzw. atypowe (Mycoplasma pneumoniaeChlamydophila pneumoniae), które są częstymi przyczynami zapalenia płuc i zapalenia oskrzeli oraz Bordetella pertussis, czyli bakteria powodująca krztusiec. B. pertussis może być przyczyną ostrego zapalenia oskrzeli również u osób szczepionych przeciwko krztuścowi, ale choroba ma u nich łagodniejszy przebieg.

U większości chorych nie ma żadnych wskazań do diagnostyki mikrobiologicznej, tzn nie ma potrzeby identyfikacji, jaki wirus lub bakteria powoduje chorobę, gdyż nie wpływa to na leczenie.

Objawy

Najczęstsze objawy to: kaszel, któremu najczęściej towarzyszy odkrztuszanie śluzowej (białawej) lub ropnej (żółtej, rzadziej zielonkawej) plwociny, gorączka, złe samopoczucie, czasem ból mięśni, rzadziej świszczący oddech. Objawy ogólno­ustrojowe (gorączka, „rozbicie”, ból mięśni) są częste w przypadku grypy i paragrypy, ale rzadkie, jeżeli ostre zapalenie oskrzeli jest wywołane przez inne wirusy.

Objawy nie pozwalają lekarzowi na wiarygodne odróżnienie przyczyn zapalenia oskrzeli. Objawy stopniowo ustępują, utrzymując się zwykle do 6-7 dni. Niekiedy kaszel może utrzymywać się nawet do 2-3 tygodni.

Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

  • jeżeli pojawi się świszczący oddech i duszność lub silny ból w klatce piersiowej, nasilający się przy wdechu
  • jeżeli gorączka (>38oC) utrzymuje się dłużej niż kilka dni
  • jeżeli objawy utrzymują się dłużej niż 7 dni.

Badania wykonywane podczas wizyty lekarskiej

Zwykle poza dokładnym badaniem fizykalnym nie są potrzebne dodatkowe badania. U niektórych chorych konieczne jest wykonanie radiogramu klatki piersiowej, najczęściej w celu wykluczenia zapalenia płuc, którego objawy bywają podobne (w przypadku zapalenia płuc zwykle gorączka i kaszel sa bardziej nasilone, często obecna jest duszność, a lekarz stwierdza zmiany podczas osłuchiwania klatki piersiowej).

Prawidłowe zdjęcie klatki piersiowej pozwala na wykluczenie zapalenia płuc. Badania mikrobiologiczne (w celu stwierdzenia jakie wirusy lub bakterie są odpowiedzialne za objawy) zwykle nie są konieczne.

Leczenie

Wskazania:

  • odpoczynek w domu
  • w razie gorączki picie dużej ilości niegazowanych płynów, przyjmowanie doraźnie paracetamolu (jeśli nie jest skuteczny można zastosować ibuprofen lub aspirynę, ale leki te szkodliwie działają na błonę śluzową żołądka).
  • w razie kaszlu z odkrztuszanie wydzieliny lekarz może zalecić stosowanie leków ułatwiających odkrztuszanie. Do najczęściej stosowanych należą ambroksol oraz acetylocysteina i karbocysteina. Leki te zmniejszają lepkość wydzieliny i ułatwiają jej odkrztuszanie. W celu ułatwiania odkrztuszania wydzieliny stosowana bywa tez gwajafenezyna, działająca wykrztuśnie. W przypadku suchego kaszlu (bez obecności wydzieliny oskrzelach) stosowane są leki przeciwkaszlowe, np. lewodropropizyna i butamirat, lub dekstrometorfan.
  • antybiotyki nie przynoszą poprawy w ostrym zapaleniu oskrzeli i nie powinny być stosowane. Obecność żółtej (ropnej) plwociny nie świadczy bakteryjnej etiologii zapalenia oskrzeli i nie jest wskazaniem do przyjmowania antybiotyku. Niepotrzebne stosowanie antybiotyków oprócz ryzyka działań niepożądanych dla pacjenta wiąże się z selekcją szczepów opornych na leczenie – nieco upraszczając, przezywają tylko bakterie najbardziej odporne na leczenie i oporne na antybiotyki. Powoduje to, że w sytuacji, kiedy naprawdę konieczne jest leczeniem antybiotykami, bakterie mogą być na nie uodpornione.
  • u chorych z dusznością i/lub nasilonym kaszlem lekarz może zastosować leki rozkurczające oskrzela. Najczęściej stosowane są leki długo działające, czyli fenoterol lub salmeterol. Rozkurczają one mięsnie ściany oskrzeli i powodują rozszerzenie oskrzeli. Ich zastosowanie ma sens tylko u chorych, u których nasilony stan zapalny w przebiegu zapalenia oskrzeli doprowadził do obturacji oskrzeli, czyli ich zwężenia. Obturacja oskrzeli może objawia się dusznością i świszczącym oddechem, jest wykrywana przez lekarza podczas osłuchiwania płuc. Obiektywnym badaniem pozwalającym na ocenę obecności i nasilenia obturacji oskrzeli jest spirometria, jednak w ostrym okresie choroby zwykle nie jest stosowana. U osób bez objawów obturacji oskrzeli stosowanie leków rozkurczających oskrzela nie ma sensu.

Leki przeciwko drobnoustrojom stosuje się wyjątkowo, w tych rzadkich przypadkach zapalenia oskrzeli, w których ustalono etiologię (najczęściej dzieje się tak w przypadku krztuśca lub grypy.

Data utworzenia: 26.04.2012
Zapalenie oskrzeli Oceń:
(3.52/5 z 33 ocen)
Zobacz także
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • Rita
      2018-04-12 02:01
      Właśnie jestem 2 dzień na antybiotyki i dzięki Bogu bo bym się wykończyla.. 4 dni z gorączką ponad 38, bóle stawów, bóle mięśni ból pleców, męczący kaszel, katar i to okropne zimno w nocy jak człowiek się upoci, że aż kapie z pleców... Co jak co, ale antybiotyk jak trzeba to trzeba....odpowiedz
    • Dr Emo
      2018-02-13 00:45
      U mnie zaczelo sie od goraczki bolo gardla, powiekszone wezly, pozniej wiadomo kaszel zawalony nos odkrztuszanie, goraczka jakos minela nos tez spoko ale mokry kaszel zostal, mam prace w domu, a wiem ze antybiotyki to zlo, wiec nie poszedlem do lekarza, no i po 19 dniach juz mialem dosyc zrobilem taki miks, czosnek cebula imbir chili, miod sok z cytryny zmiksowalem i po lyzce stolowej 3 razy dziennie, niezle pali flaki do tego tez aspiryna 3 radzy dziennie i sporo wit C, po trzech dniach kazel ustal, nie spodziewalem sie ze tak szybko zadziala. no w sumie 3 tygodnie chorowania moze byloby krocej jakbym zrobil ta miksture wczesniej, zamowilem jeszcze ten tanszy zmiennik neosine i czosnek w granulkach i wiecej aspiryny, nie potrzebnie, ale pobiore tak z tydzien na dobicie tego choróbska, Moze komus przydadza sie moje rady dlatego tak dokladnie opisalem moja historie ;)odpowiedz
    • Ania
      2018-02-01 19:19
      Czy po 3 dniach suchego męczącego kaszlu pojawienie się Temp 38 świadczy o nadkazeniu bakteryjnym i jest wskazaniem do antybiotyku ?odpowiedz
      • Ania
        2018-02-12 19:45
        czytalas ze zrozumieniem? NIE!odpowiedz
        • Agata
          2018-03-28 10:36
          Niech pani na nią nie krzyczy, może nie doczytała dokładnieodpowiedz
          • Anita
            2018-04-05 05:08
            zapewne nie doczytała lub nie zrozumiała skoro jest chora i się źle czuje. Mózg też pracuje na wolniejszych obrotachodpowiedz
    • Iza
      2018-01-22 12:00
      Wiem że lekarze nie powinni przepisywać antybiotyków na wszystko czy na wszelki wypadek. Nie wiem tylko skąd te statystyki 10%? Moje dzieci po 4 dniach kaszlu i gorączki dochodzącej do 39 stopni dostały antybiotyk, i to już nie pierwszy raz taka infekcja, po antybiotyku poprawa niemal natychmiastowa... Robiłam wszystko by go nie dawać, ale kolejny raz się bez tego nie obeszło.odpowiedz
      • pozdrawiam
        2018-01-28 01:14
        https://pediatria.mp.pl/lista/74048,nawracajace-zapalenia-oskrzeli-u-dzieciodpowiedz
    • Indi
      2017-12-18 01:21
      Mialam ostre zapalenie oskrzeli dzięki nie dawaniu antybiotyku i twierdzeniu ze wszystko jest wirusowe!!Lekarze kazali mi brać leki przeciwwirusowe neosine, paracetamol i wyksztusne, gorączka dochodziła do 40st. Ledwo żyłam a infekcja sie powiększała. Poczym stwierdziłam ze to nie dziala i zrobiłam sama w lab. test crp i wyszedł bardzo wysoki wynik wskazujący na z zapalenie wywołane przez bakterie!Dostałam w końcu antybiotyk ale sama musiałam o niego walczyć! Czy tak powinno być?!!odpowiedz
      • Jdn
        2017-12-30 20:46
        ..... miałem podobnie .... awantura z urażony dumą lekarki nocnejodpowiedz
    • Andrzej
      2017-12-02 00:19
      To jest prawda tylko statystycznie. Dużo zgonów u starszych osób o każdej porze roku jest na zapalenie płuc, o każdej porze roku. Po przeziębieniu infekcji. Z opisu wynika, że zapalenie płuc to odrębna choroba w stosunku do zapalenia oskrzeli. Chyba zapalenie płuc to może być następna faza przy braku leczenia i przeziębieniu. Leczenie objawowe, przeważnie syropem zmniejsza ciężkość choroby. Bywa stosowany sok z czarnego bzu i było srebro koloidalne.odpowiedz
    • Kasia
      2017-02-12 20:28
      z tego co tu czytam, jeśli chory ma przez 3-4 dni gorączkę 39-40 stopni - niech nie zgłasza się do lekarza? i ma chodzić do pracy? bez L4? "Kiedy należy zgłosić się do lekarza?... ...jeżeli gorączka (>38oC) utrzymuje się dłużej niż kilka dni"odpowiedz
      • miotła
        2017-08-20 20:30
        Kto pracuje, powinien iść do lekarza po zwolnienie i siedzieć w domu. Nie zarażać innych. A leczenie to już jak komu pasuje. Jeśli domowe środki nie pomogą, wtedy trzeba wziąć to, co każe lekarz.odpowiedz
    • Stanley
      2017-02-10 10:59
      Taki sposób leczenia zapalenia oskrzeli, bez antybiotyków, można stosować, kiedy ma się pacjenta pod stałą obserwacją w oddziale, ale na pewno nie w lecznictwie otwartym, szczególnie u osób starszych. Nie odważyłbym się zostawić w domu, pacjenta po 70 r.ż. ze zmianami osłuchowymi nad płucami i gorączką bez antybiotyku.odpowiedz
      • Ciekawa
        2017-10-10 11:40
        A antybiotyki zwalczają wirusy?odpowiedz
        • Radzio
          2018-01-13 01:51
          A ty głupia wierzysz w te statystyki o 10% powodowanych przez bakterie. Skoro raz na 100lat są wykonywane badania crp to skąd ta statystyka? Jeden napisze reszta 'łyka' to jak młody pelikan. Nie bierz nigdy antybiotyków i uratuj ludzkość.odpowiedz
        • Ja
          2017-10-14 20:58
          Nie, ale 10% przypadków powodują bakterie, poza tym choroba może zostać pomylona z zapaleniem płuc. Owszem, w idealnym świecie każdy przypadek przeszedłby długą i skomplikowaną diagnostykę w celu ustalenia czy fany przypadek to wirus czy bakteria, ale mało którą służbę zdrowia stać na takie zabawy- dlatego często "na wszelki wypadek" włączana jest terapia antybiotykami. Wiesz, lekarz woli być odpowiedzialny za pośrednie przyczynianie się do powolnego procesu uodparniania bakterii na antybiotyki niż bezpośrednio doprowadzić do śmierci konkretnego pacjenta który ma twarz i imię. Także częściowo się z Tobą zgadzam- to nie jest idealna praktyka- ale rozumiem czemu lekarze tak robią i pewnie sam bym tak robił na ich miejscu.odpowiedz
    • Laura
      2016-07-25 13:21
      No popatrz, myśmy go młodszemu synowi podawali jak miał okropny kaszel. U na tez się fajnie sprawdził.odpowiedz
      • Ana
        2017-09-27 10:26
        Ludzie antybiotyki działąją tylko na bakterie!!! Nie działąją na wirusy, które szybko się mutują. Po co dodatkowo obciążać organizm antybiotykiem? Skąd to błędne przekonanie w Polsce, że antybiotyk jest na wszystko?odpowiedz
        • Szczepan
          2018-04-05 22:47
          Dokładnie, antybiotyki nie są na wszystko i o tym powinny być co najmniej, reklamy w radiu żeby ludzi uświadamiać. Antybiobiotyk szkodzi zdrowiu!!! Człowiek imkierukac się tym tokiem myślenia, leczenia na skróty tka naprawdę skraca sobie odporność i nie stery może tez Życie.odpowiedz

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Lekarze odpowiadają na pytania

  • Jak się uchronić przed szkodliwym działaniem zanieczyszczeń powietrza?
    Czy pozostanie w pomieszczeniach chroni nas przed działaniem zanieczyszczeń powietrza? Kto i kiedy może stosować maskę? Posłuchaj wypowiedzi eksperta.
  • Napady kaszlu po przebyciu krztuśca
    Od trzech tygodni choruję na krztusiec, przeszłam antybiotykoterapię. Kaszel w dalszym ciągu się utrzymuje, a wieczorem kaszel się nasila i powoduje duszenie, brak możliwości złapania oddechu, co powoduje panikę, że za moment mogę się udusić. Bardzo proszę o informację, jak należy się zachować w takich momentach, czy są na to jakieś lekarstwa?